Tiết 87
THêm trạng ngữ cho câu
GV : Lê Văn Bảy
Tiết 87: Thêm trạng ngữ cho câu
I. Đặc điểm của trạng ngữ:
1/ Ví dụ:
a/ Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà,
dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang. Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp.[...]

Tre với người như thế đã mấy nghìn năm. Một thế kỉ “văn minh”, “khai hoá” của thực dân cũng không làm ra được tấc sắt.Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người. Cối xay tre nặng nề quay, từ bao đời nay, xay nắm thóc.

b/ Nhanh như cắt, rùa há miệng đớp lấy thanh gươm và lặn xuống nước.
c/ Vì mưa, em không đi chơi tết.

d/ Chúng em học tập chăm ngoan, để vui lòng cha mẹ.
TN chỉ nơi chốn
TN chỉ thời gian
TN chỉ thời gian
TN chỉ thời gian
TN chỉ cách thức
TN chỉ nguyên nhân
TN chỉ mục đích
Có thể chuyển các câu trên sang những vị trí nào trong câu?
a) Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.
Người dân cày Việt Nam, dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.
Người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang, dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời
b) Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp.
Đời đời, kiếp kiếp tre ăn ở với người
Tre đời đời, kiếp kiếp ăn ở với người
c) Côí xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.
Từ nghìn đời nay, cối xay tre nặng nề quay, xay nắm thóc
Cối xay tre nặng nề quay xay nắm thóc từ nghìn đời nay

Ghi nhớ:
* Về ý nghĩa: Trạng ngữ là thành phần phụ được thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu.
* Về hình thức:
- Trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu, cuối câu hay giữa câu.
- Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một quãng nghỉ khi nói hoặc dấu phẩy khi viết.
Bài tập bổ sung: Hoạt động cá nhân
Thêm trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn, cách thức, mục đích cho câu sau.
Các bạn học sinh không xả rác bừa bãi.
Có thể thêm các trạng ngữ cho câu trên như sau.
Trong năm học này, để bảo vệ môi trường sạch đẹp,
với ý thức tự giác, các bạn học sinh, ở trường
Chu Văn An, không xả rác bừa bãi.
TN chỉ thời gian
TN chỉ mục đích
TN chỉ cách thức
TN chỉ nơi chốn
Bài tập 1: Trong các câu sau đây, câu nào có cụm từ mùa xuân làm trạng ngữ? Những câu còn lại cụm từ mùa xuân đóng vai trò gì?

a/ Mùa xuân của tôi- mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội- là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh. (Vũ Bằng)
b/ Mùa xuân, cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim ríu rít.
(Vũ Tú Nam)
c/ Tự nhiên như thế ai cũng chuộng mùa xuân.
(Vũ Bằng)
d/ Mùa xuân! Mỗi khi hoạ mi tung ra những tiếng hót vang lừng, mọi vật như có sự đổi thay kì diệu.
(Võ Quảng)
II. Luyện Tập
a/ Mùa xuân của tôi- mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của
Hà Nội- là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng
nhạn kêu trong đêm xanh.

b/ Mùa xuân, cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim ríu rít.
c/ Tự nhiên như thế ai cũng chuộng mùa xuân.
d/ Mùa xuân! Mỗi khi hoạ mi tung ra những tiếng hót
vang lừng, mọi vật như có sự đổi thay kì diệu.
Câu (b) cụm từ mùa xuân làm Trạng ngữ
Bài tập1: Đáp án
1
2
3
4
+Cụm từ mùa xuân ở vị trí (2) và (3) thuộc bộ phận phụ chú cho
chủ ngữ.
+ cụm từ mùa xuân ở vị trí(4) làm vị ngữ.
+ Cụm từ mùa xuân ở vị trí (1) làm chủ ngữ.
Câu(a):
Câu(c) Cụm từ mùa xuân làm phụ ngữ cho cụm động từ.
Câu (d) cụm từ mùa xuân là câu đặc biệt.
Bài tập 2
Gạch dưới các trạng ngữ có trong các đoạn tríchvà cho biết ý nghĩa của các trạng ngữ đó.
a/ Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, như báo trước
mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết.Các bạn có
ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp
đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy mùi thơm của
bông lúa non không? (Thạch Lam)



b/ Chúng ta có thể khẳng định rằng: cấu tạo của tiếng Việt, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta
nói trên đây, là một chứng cớ khá rõ về sức sống của nó.
(Đặng Thai Mai)
TN cách thức
TN thời gian
TN cách thức
TN cách thức
CÙNG CHƠI TRÒ CHƠI
CÂU 1
1/ Đặt câu có trạng ngữ chỉ nơi chốn, phù hợp với ảnh dưới:
2/ Thêm trạng ngữ thích hợp vào dấu (...) ở câu sau:
Cảnh sông Hương,....,mới đẹp làm sao!
3/ Thêm trạng ngữ chỉ phương tiện cho câu sau đây:
Hôm nay, ba mình đi Hà nội.
4/ Xác định trạng ngữ của câu sau và cho biết ý nghĩa của nó.
Mỗi ngày cố gắng thuộc mười từ tiếng Anh và bây giờ, tôi đã có vốn tiếng Anh kha khá.
Câu 5: Tìm trong đoạn văn sau:câu rút gọn, câu đặc biệt,
câu có trạng ngữ.
Ồ, đẹp quá! Cảnh bình minh thật tuyệt vời. Mặt trời, từ từ, nhú lên khỏi
mặt biển. Tròn trĩnh như một quả trứng hồng.
Câu đặc biệt
Câu có TN
Câu rút gọn chủ ngữ
Bài tập về nhà:

Viết đoạn văn (5 đến 7 câu) có sử dụng câu có trạng ngữ và các dạng câu đã học.
Chủ đề: Tả quê hương khi mùa xuân về.