Câu 1

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG
GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC
*
CNDV Mác-xít là đỉnh cao của TGQ DV, là CNDV KH triệt để. Quan điểm DV mác-xít được thể hiện tập trung trong việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học- mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức.
Trong tác phẩm "CNDV và CN Kinh nghiệm phê phán", V.I.Lênin đã định nghĩa:"Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác.
Còn ý thức là sản phẩm của giới tự nhiên đã trải qua một quá trình lâu dài trong lịch sử đạt đến trình độ cao nhất đó là bộ não con người. Cho nên ý thức là thuộc tính của một dạng vật chất sống có tổ chức cao đó là bộ não của con người. Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan. Bản chất của ý thức là sự phản ánh, là sự phản ánh thế giới bên ngoài vào trong đầu óc con người và được cải biến đi ở trong đó. Như Lênin nói:"Chẳng qua là cái vật chất được di truyền vào đầu óc con người và được cải biến đi ở trong đó".
Việc đánh giá đúng vai trò của VC đối với YT và ngược lại có ý nghĩa về mặt thế giới quan và phương pháp luận rất quan trọng cho nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn của con người.
Các nhà duy tâm kể cả chủ quan hay khách quan đều cho rằng YT là cái có trước VC và quyết định VC. Ngược lại CNDV BC khẳng định VC là cái có trước sinh ra và quyết định YT. VC tồn tại khách quan, độc lập với YT và là nguồn gốc sinh ra YT. Não người là dạng VC cao có tổ chức, là cơ quan phản ánh để hình thành YT. YT tồn tại phụ thuộcvào hoạt động thần kinh của bộ não trong quá trình phản ánh thế giới khách quan.
VC không phải chỉ sinh ra YT, VC còn quyết định nội dung của YT. YT, dưới bất kì hình thức nào đều là sự phản ánh hiện thực khách quan, đều nảy sinh trên cơ sở những tiền đề VC nhất định. Những tri thức về thế giới, kể cả tri thức kinh nghiệm lẫn tri thức lý luận cũng đều là sự phản ánh những mối liên hệ, giữa các sự vật, hiện tượng và bản thân chúng ở trong tự nhiên và xã hội loài người.
Vai trò của VC đối với ý thức trong đời sống XH được biểu hiện ở mối quan hệ giữa kinh tế và văn hoá, giữa tồn tại XH và YT XH. Trong đời sống XH, sự phát triển của kinh tế quy định sự phát triển của đời sống văn hoá. Trong điều kiện XH- "Cộng sản" nguyên thuỷ do đời sống VC thấp kém nên chưa thể có lý luận, chưa có lý thuyết Khoa học. Khi lực lượng sản xuất phát triển tạo ra sự phân công giữa lao động trí óc và lao động chân tay, lý luận mới ra đời. XH càng phát triển cao thì vai trò của lý luận càng lớn, đời sống tinh thần càng phong phú, đa dạng. Điều kiện VC thay đổi thì sớm muộn đời sống tinh thần cũng thay đổi theo cho nên YT không chỉ được sinh ra từ VC mà sự tồn tại và phát triển của nó đều gắn liền với quá trình biến đổi của điều kiện VC.
Trong khi khẳng định vai trò quyết định của VC, CN Mác-Lênin đồng thời chỉ ra sự tác động trở lại của YT đối với VC. Thông qua hoạt động thực tiễn của con người, YT có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm ở mức độ nhất định các điều kiện VC. YT phản ánh đúng hiện thực khách quan thì có tác dụng thúc đẩy hoạt động thực tiễn của con người trong cải tạo thế giới làm biến đổi điều kiện, hoàn cảnh VC, thậm chí nó còn tạo ra "thiên nhiên thứ hai" để phục vụ cho cuộc sống của con người. XH càng phát triển, vai trò của yếu tố này càng to lớn. Trong thời đại ngày nay, KH đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, kinh tế tri thức đã tạo ra những sự phát triển vượt bậc về năng suất lao động. Tất cả đều nhờ có tri thức KH.
Tuy nhiên, YT không chỉ có những tác động tích cực mà có cả những tác động tiêu cực. YT thông qua hoạt động của con người có thể cản trở quá trình biến đổi khách quan của hoàn cảnh VC, có thể làm hao tổn những sức mạnh VC tiềm tàng. Đó là Yt phản ánh sai lạc, xuyên tạc hiện thực khách quan. Trong lịch sử loài người, những tư tưởng phản động đã từng là vật cản đối với sự phát triển của lịch sử. Nhiều tư tưởng duy tâm, tôn giáo đã hạn chế năng lực thực tiễn của