NGƯỜI THẦY VÙNG CAO
Gốc > TỔNG HỢP >
Cao Thị Kiều Oanh @ 20:50 19/10/2010
Số lượt xem: 391
12 Tết cổ truyền Việt Nam
Tết là một từ Hán được biến âm từ Tiết (?)- thời tiết, một năm chia ra hai mươi bốn tiết, như: xuân phân, lập xuân v.v... để chỉ rõ khí hậu nó biến đổi như thế nào. Điều này xuất phát từ nền văn hoá nông nghiệp lúa nước, nên mang tính thời vụ canh tác, bận bịu tối ngày, ăn uống đại khái qua ngày, đoạn tháng. Chỉ những lúc nông nhàn sau mùa thu hoạch hay cày cấy; người nông dân có tâm lý chơi bù, ăn bù cho thoả những ngày làm ăn vất vả. Vì thế ngoài những lễ hội làng, người Việt còn có 12 ngày lễ tết trong năm, nó phản ánh đa dạng những nét đẹp văn hoá cổ truyền dân tộc. Như vậy, Tết không những là một nghi thức tâm linh cúng trời -đất, ông bà Tổ tiên,...mà Tết còn là ngày nghỉ ngơi, ăn chơi trong những ngày nhàn hạ trong năm:Tết Khai Hạ (Tết Hạ nêu - Tết mở đầu) tổ chức vào ngày 7 tháng Giêng, khi Tết Nguyên Đán vừa hết. Theo quan niệm của dân gian thì trong tháng đầu năm (Trước đây người xưa lấy tháng đầu năm là Một - tháng 11) ngày mồng một ứng vào gà, mùng hai: chó, mùng ba: lợn, mùng bốn: dê, mùng năm: trâu, mùng sáu: ngựa, mùng bảy: người, mùng tám: lúa. Và như vậy trong tám ngày đầu năm, hễ ngày nào thời tiết tạnh ráo, sáng sủa, thì giống gì ứng với ngày ấy, cả năm được tốt đẹp, phồn thịnh. Nếu cả bảy ngày mà trong lành, sáng sủa, nắng ráo thì con người tin rằng cả năm đó gặp măy mắn, ăn nên làm ra, mọi người khoẻ mạnh, hạnh phúc. Khai hạ có nghĩa là mở đầu ngày vui, chào mừng năm mới hanh thông, vạn sự tốt lành.Tết Thượng Nguyên (Tết rằm tháng Giêng): Tổ chức vào ngày 15 trăng tròn của năm mới. Đây được coi là ngày Tết quan trọng đối với Phật tử, tăng, ni, vì ngày này được coi là ngày vía Phật tổ (Lễ tết quanh năm không bằng ngày rằm tháng Giêng). Lễ tết này được tổ chức lớn ở chùa và trong mỗi gia đình cũng làm cỗ, hay hương hoa, trà để cúng tết.Tết Hàn Thực (Tết ăn đồ nguội): Người Việt còn gọi là Tết mồng 3 thánh 3 âm lịch. Ngày này trong dân gian thường làm bánh trôi, bánh chay để ăn Tết.Tết Thanh Minh: thường diễn ra vào tháng ba âm lịch. Ngày này tiết trời mát mẻ, quang đãng, cây cối đâm chồi nảy lộc; mọi nhà tổ chức đi lễ tảo mộ tổ tiên, rồi về làm cỗ cúng lễ gia tiên ở nhà.Tết Đoan Ngọ (Tết Đoan dương, Tết giết sâu bọ) tổ chức vào ngày mùng 5 tháng 5 âm. Đây là giai đoạn giao mùa Xuân sang hạ nên hay có bệnh thời khí. Mọi nhà thường làm lễ hoa quả cúng gia tiên, sau đó người ta ăn lộc như: rượu nếp, quả chua, đắp lá móng,...nhằm trừ tà khí, tránh dịch bệnh,...bảo vệ sức khoẻ.Tết Trung Nguyên (Tết rằm tháng 7, Lễ Vu lan, Lễ xá tội vong nhân): Tết này phần lớn diễn ra ở chùa, ngày này người ta làm cỗ chay, cầu kinh Vu Lan; còn ở các gia đình thì cúng Gia tiên, đốt vàng mã cho người đã khuất.Tết Trung Thu (Tết thiếu nhi) diễn ra vào ngày rằm tháng tám. Đầy là Tết dành riêng cho các cháu nhỏ. Nhưng trong ngày này, người lớn cũng dựa vào đó mà tổ chức gặp gỡ; ban ngày làm lễ cúng gia tiên, tối đến khi trăng lên bày cỗ với bánh trái, hoa quả, đèn nến, đồ chơi, múa sư tử...rất vui vẻ. Sau đó thưởng trà, ngâm thơ, ngắm trăng tròn.Tết Trùng Cửu (còn gọi là Tết trùng dương): Tổ chức vào ngày mồng 9 tháng 9 âm lịch. ở nước ta ngày Tết này thường tổ chức dưới hình thức cuộc chơi trên vùng cao.Tết Trùng Thập (Tết thầy thuốc): Ngày 10 tháng 10. Theo quan niệm dân gian, đây là ngày cây thuốc hội tụ được khí âm dương từ bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông nên rất tốt. Ngày này mọi người thường làm bánh dày, nấu chè kho cúng Gia tiên.Tết Cơm Mới (Tết Hạ Nguyên): Tổ chức sau ngày thu hoạch lúa, bà con nông dân tổ chức Tết cơm mới để cúng tổ tiên; cỗ thường được làm bằng những sản vật vụ mùa vừa mới thu hoạch.Tết ông Táo (Tết Táo Quân): Diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp; theo quan niệm đây là ngày ông Táo lên trời, tâu việc cư xử của gia đình trong năm cũ. Nhà nào cũng sắp cỗ, có chân giò, xôi chè và mua hai mũ ông, một mũ bà, ba con cá chép để Táo Quân cưỡi lên trời. Cá chép thường để sống, cúng xong thả xuống ao, hồ với hy vọng cá chép sẽ hoá rồng đưa ông Táo nhanh về trời, kịp báo với thiên đình.Tết Nguyên Đán (Tết Cả): Diễn ra vào 3 ngày đầu tháng Giêng; đây là thời điểm người nông dân nhàn hạ khi mùa màng vừa kết thúc, mọi người rảnh rỗi, nghỉ ngơi, đi chơi, thăm viếng. Về cơ bản Tết Nguyên Đán là ngày Tết gia đình, họ hàng; đây là thời điểm gặp gỡ của con người với thần linh, với tiên sư, nghệ sư (thầy dạy nghề), thổ công (thần đất); táo quân (thần bếp), với Tổ tiên, ông bà...đã khuất, với mọi người trong gia đình, họ mạc. Trước kia Tết có ba ngày, nay có thể kéo dài đến một tuần hoặc hơn. Sau Tết Nguyên Đán, lại bắt đầu chu trình mới của 12 cái Tết trong năm, mở đầu từ Tết Khai Hạ.Ngày nay trong số 12 Tết cổ truyền của dân tộc, chỉ còn 2 Tết (Tết Nguyên Đán và Tết Trung Thu) vẫn còn in đậm và phổ biến, còn lại những Tết kia đâu đó vẫn được duy trì, nhưng khá nhạt nhoà. Một số những ngày Lễ trong xã hội ngày nay dần hình thành như Quốc khánh 2-9, Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương 10-3, Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11, Ngày Tết Dương lịch 1-1... Lê Như Quỳnh (Sưu tầm & giới thiệu)
Cao Thị Kiều Oanh @ 20:50 19/10/2010
Số lượt xem: 391
Số lượt thích:
0 người
BẠN ĐẾN THĂM TÔI!